19 kwietnia 2021 Udostępnij

Sukces czy człowieczeństwo? Mity na temat sukcesu

W grudniu ukazała się książka "Wszyscy wygrywają" wydana przez MIF. Autorem jest Christopher Cook, profesor nauk politycznych i socjologii na Uniwersytecie Stanowym Western Connecticut. Autor opisuje, jak dzięki badaniom naukowym Cook konsekwentnie obala mit, że aby odnieść sukces, trzeba zrezygnować z człowieczeństwa.

Zrozumienie czy działanie

Czym jest współczucie lub responsywność? Jest to wszechstronne zrozumienie problemów i trudności innych ludzi oraz chęć zajęcia się nimi. Może pojawić się spontanicznie lub rozwijać się z czasem. Najważniejszą rzeczą, jaką należy wiedzieć o współczuciu, jest to, że zakłada ono gotowość do działania. To właśnie odróżnia współczucie od empatii.

O ile empatia polega na zrozumieniu doświadczeń innej osoby, o tyle samo zrozumienie nie wystarcza do współczucia. U podstaw tego uczucia leży działanie - pomaganie.

Tanya Singer, dyrektor Max Planck Institute for the Study of Cognitive Processes and the Human Brain, stwierdziła, że "współczucie i empatia to dwa zjawiska, z których każde związane jest z aktywnością innych części mózgu. Kiedy doświadczamy współczucia, aktywowane są te same obwody neuronalne, które odpowiadają za miłość, podczas gdy empatia angażuje połączenia neuronalne odpowiedzialne za ból. Aktywna praca tych ostatnich prowadzi do poczucia wypalenia zawodowego. Dlatego empatia sama w sobie nie prowadzi do stabilności. Ale doświadczanie współczucia, które opiera się na miłości, sprawia, że czujemy się otoczeni opieką i bezpieczni, co przygotowuje nasz mózg do nowych osiągnięć i sukcesów.

"Współczucie" równa się "sukces".

Responsywność tradycyjnie uważana jest za ludzką cnotę, a dopiero od niedawna zaczęto ją kojarzyć z sukcesem. Sukces może być rozumiany jako osiągnięcie celu, więc bycie sukcesem oznacza dla każdego coś innego. Niezależnie od tego, czy chcesz dostać awans, osiągnąć dobrobyt finansowy, napisać pracę magisterską czy nauczyć dziecko czytać, współczucie pomoże Ci osiągnąć to, czego pragniesz szybko i skutecznie. Osiągnięcia same w sobie będą trwałe, przynosząc Ci więcej satysfakcji i radości.

Innymi słowy, współczucie to korzyść dla obu stron. Nieoczekiwane, prawda? Przyzwyczailiśmy się przecież, że nie można odnosić sukcesów i jednocześnie pomagać innym - trzeba wybrać.

Współpraca i konkurencja

Zgodnie z teorią przetrwania najsilniejszego, człowiek musi sam sobie torować drogę w życiu, polegając tylko na własnych siłach, a ten, kto wspina się na szczyt, zasługuje na wszystkie nagrody, jakie otrzyma. Są tylko dwie role - zwycięzcy i przegranego - i każdy jest zdany na siebie. Udana ewolucja człowieka opiera się w dużej mierze na zasadzie przetrwania najlepiej przystosowanych, zgodnie z którą to walka między członkami gatunku prowadzi do wyniesienia go ponad resztę. Jednak biolodzy, od Karola Darwina po Edwarda Wilsona, są przekonani, że współpraca odegrała o wiele ważniejszą rolę w ewolucji człowieka niż konkurencja i że jest ona o wiele bardziej niezbędna do osiągnięcia sukcesu w grupie niż nastawienie na rywalizację. Okazuje się, że to właśnie współczucie leży u podstaw nie tylko przetrwania człowieka jako gatunku, ale także jego ciągłego dobrobytu.

Darwin bardzo jasno wyraził się o niepowodzeniu teorii przetrwania najsilniejszych i przekonywalności "hipotezy sympatii", gdy napisał: "Społeczeństwa, w których większość członków okazuje sympatię, będą bardziej zamożne i pozostawią liczniejsze potomstwo". Darwin poszedł jeszcze dalej w swoich wywodach i powiązał sukces ewolucji człowieka z ewolucją współczucia. W czwartym rozdziale "Pochodzenia człowieka" podkreśla, że rasa ludzka rozwinęła się z "małych plemion" w wielką cywilizację dzięki trosce o dobro innych, a troska ta rozciągała się nie tylko na obcych, ale także na "wszystkie czujące istoty".

Chemia reakcji

Biorąc pod uwagę rolę współczucia w przetrwaniu naszego gatunku, nie powinno dziwić, że najnowsze badania ujawniły nasze predyspozycje do niego. Tak, może nie jesteśmy świętymi z urodzenia, ale zdolność do reagowania jest w nas z pewnością wbudowana z natury. Jest to instynkt wpleciony w ludzką naturę. Szczodrość to nic innego jak podstawowa funkcja mózgu.

Badania Leonarda Christophe-Moore'a i innych, opublikowane w czasopiśmie Social Neuroscience, mówią, że "podstawowa siła napędowa ludzkości leży w działaniach dla dobra społeczeństwa, wynikających być może z refleksyjnej formy empatii, która zaciera granice między jednostkami." Mówiąc prościej, nasze mózgi poświęcają więcej energii na działania egoistyczne niż altruistyczne, ponieważ na poziomie neuronalnym jesteśmy predysponowani do współczucia i empatii.

Kiedy sprawiamy sobie przyjemność - np. jedząc ulubiony posiłek lub kochając się - nasz mózg uwalnia hormon peptydowy oksytocynę, która z kolei aktywuje neuroprzekaźnik dopaminę (odpowiedzialną za nagradzanie) i serotoninę (zmniejszającą lęk), co skutkuje uczuciem szczęścia i optymizmu. To właśnie te dwa uczucia, według badań, przyczyniają się do sukcesu poprzez wzmocnienie zarówno inteligencji poznawczej, jak i emocjonalnej. Co ciekawe, oksytocyna jest również uwalniana, gdy okazujemy współczucie i dokonujemy altruistycznych czynów. Innymi słowy, chemia naszego mózgu jest ustawiona w taki sposób, że stymuluje nas do reagowania.

Niewrażliwość społeczna

W jaki sposób responsywność usprawnia nasze codzienne życie? Badania w tej dziedzinie są więcej niż wyczerpujące. Osiągnięcie długoterminowego sukcesu jest zbudowane na znalezieniu sensu i celu w życiu. Dotyczy to wszystkiego, niezależnie od tego, czy chodzi o wspinanie się po szczeblach kariery, osiąganie celów osobistych, czy pomaganie tym, którzy są wokół Ciebie.

Ludzie, których dni są znaczące, żyjący prawdziwymi wartościami, osiągają większy i trwały sukces, w przeciwieństwie do tych, którzy żyją przemijającymi, chwilowymi wartościami, dążąc jedynie do materialnego dobrobytu i statusu. Ludzie, którzy dążą do osiągnięcia natychmiastowych celów, kierując się chęcią zarobienia pieniędzy i zdobycia pozycji w społeczeństwie, mają tendencję do postrzegania innych jedynie jako narzędzi. W pogoni za własnymi szczytami, mają tendencję do przecinania linii życia wszystkich wokół siebie. Ta niewrażliwość społeczna kończy się tym, że stają się oni mniej efektywnymi pracownikami i współpracownikami, ponieważ nikt nie chce z nimi pracować. Co więcej, po osiągnięciu kolejnego, najbliższego celu, motywacja osoby spada - w końcu dostała to, do czego dążyła. Z drugiej strony, pozytywny efekt współczucia jest zarówno krótko-, jak i długoterminowy, i jest całkowicie realny.

Niedawny eksperyment z udziałem jedenastu tysięcy studentów Akademii Wojskowej w West Point wykazał, że "pomagając ludziom skupić się na znaczeniu i wydajności zamiast, powiedzmy, na wynikach finansowych, poprawiamy nie tylko jakość ich wyników, ale także (jakkolwiek sprzeczne może się to wydawać) prowadzimy ich do sukcesu finansowego."

Dlaczego współczucie jest dobre

Osiągnięcia finansowe to jednak tylko wierzchołek góry lodowej. Poniżej znajdują się inne, choć bardzo ogólne, odpowiedzi na pytanie, dlaczego współczucie jest dobre.

Współczucie zwiększa poczucie własnej wartości i sprzyja zdrowiu. Rachel Piferi z Johns Hopkins University i Catherine Lawler z University of Tennessee wykazały, że ludzie, którzy okazują współczucie innym, mają niższe ciśnienie krwi i wyższą samoocenę. Ludzie ci "są również mniej podatni na depresję i szkodliwe skutki stresu".

Współczucie pomaga ci radzić sobie z trudnymi sytuacjami. Okazywanie współczucia jest jednym ze sposobów radzenia sobie ze stresem bez poddawania się rozpaczy pod naporem okoliczności. Jerilyn Ross, prezes i dyrektor wykonawczy American Association for the Study of Anxiety Disorders, stwierdza: "Kiedy myślisz o innych, robisz rzeczy dla innych, twój mózg odwraca uwagę od rozpaczy. <…> To z kolei wywołuje poczucie zadowolenia, zwiększa poziom endorfin, a tym samym dobre samopoczucie."

Współczucie pomaga stworzyć przyjazną atmosferę w miejscu pracy, stymuluje wydajność i poprawia wyniki finansowe. Segal Barsaid z Wharton School of Business na Uniwersytecie Pensylwanii i Olivia O'Neill z George Mason University Business School znaleźli wyraźny pozytywny związek pomiędzy szybkością reakcji, satysfakcją z pracy i ogólnym sukcesem firmy. Podobno "współczucie promuje znaczącą wydajność, a kiedy pracownicy czują, że ich praca jest ważna, są trzy razy bardziej skłonni do pozostania w firmie."

Współczucie poprawia wyniki w nauce. W 2011 roku przeprowadzono duże badania nad programami Social Emotional Learning (SEL - Społeczne Uczenie się Emocjonalne), które pomagają uczniom lepiej zrozumieć i radzić sobie z własnymi emocjami. W badaniu wzięło udział ponad 270.000 uczniów. Wyniki potwierdziły, że uczniowie, którzy ukończyli programy SEL były bardziej skuteczne zarówno akademickich i behawioralnych w porównaniu do rówieśników, którzy nie uczestniczą w takich programach.

Bershka

Współczujące zaangażowanie jest zdrowsze dla społeczeństwa pod względem politycznym, obywatelskim i ekonomicznym. Paul Zack stwierdził bezpośredni wpływ oksytocyny na stabilność polityczną i ekonomiczną społeczeństwa. Ponieważ współczucie zwiększa poziom oksytocyny w mózgu, a ten hormon promuje zaufanie między ludźmi, według Pew Research Center, "tam, gdzie zaufanie jest wysokie, wskaźniki przestępczości i korupcji są proporcjonalnie niższe".

LUCA: cztery kroki do rozwijania współczucia

Nie ma jednego standardu, jak być współczującym, ale są pewne cechy, które można rozwijać. Są one zgrupowane pod akronimem LUCA: L - słuchanie; U - rozumienie; C - łączenie; A - działanie.

W biologii (zwłaszcza w biologii ewolucyjnej) termin LUCA oznacza "ostatniego wspólnego przodka" (ang. Last Universal Common Ancestor), czyli najnowszy organizm, z którego wyewoluowały wszystkie żywe organizmy na Ziemi. Ponadto, Luca (Luke, Lucas) jest dość powszechnym imieniem w wielu językach, oznaczającym "nosiciela światła".

1. Słuchanie w celu poznania problemu lub zadania

Słuchanie jest pierwszym krokiem w kierunku rozwijania współczucia. Działanie jest dość proste, ale może przybierać różne formy. Słuchanie oznacza nie tyle odbieranie wyczerpujących informacji, co koncentrowanie się na tym, co się słyszy. Słuchanie obejmuje również opanowanie sztuki zadawania właściwych pytań, ponieważ to właśnie one prowadzą do odpowiedzi potrzebnych do skutecznego uczenia się. Równie ważna jest umiejętność usłyszenia tego, co nie zostało powiedziane. Cisza i pauzy mogą czasem ujawnić więcej niż słowa.

2. Zrozumienie, jak pomóc.

W opiece opartej na współczuciu kluczową rolę odgrywa zrozumienie. Zrozumienie to nie tylko zebranie niezbędnych faktów. Jest to świadomość tego, jak różne informacje pasują do siebie lub nie pasują do siebie. Zrozumienie oznacza badanie idei i myśli z różnych perspektyw, rozpatrywanie ich w różnych kontekstach i okolicznościach. W końcu znajomość kontekstu, w którym rodzi się pomysł, jest równie ważna jak sam pomysł. Proste słowo "ogień", na przykład, ma zupełnie inne znaczenie w różnych kontekstach. Może uratować życie, jeśli brzmi jak ostrzeżenie przed pożarem, ale może je zniszczyć, jeśli brzmi jak rozkaz na polu bitwy. Umiejętność powiązania faktów i przekształcenia ich w pomysły pozwala na dostęp do możliwości.

3. znajdowanie okazji do rozwiązywania problemów

Okazje nie zawsze pojawiają się na powierzchni, a czasami trzeba się napracować, aby je znaleźć. Możliwości rozwiązywania problemów zależą w dużej mierze od głębokości Twoich umiejętności i szerokości Twojego kręgu społecznego. Szukaj sposobów, aby spojrzeć na sytuacje w nowy sposób, aby dostrzec nieoczekiwane rozwiązania. Korzystaj z różnych możliwości skutecznego działania.

4. Działanie w celu rozwiązania problemu lub wyzwania

Drugim kluczowym pojęciem współczucia jest działanie. Przezwyciężenie lęków i wątpliwości, jak również rozwijanie odpowiedzialności, jest kluczowe dla rozpoczęcia działania. Jednocześnie, jakkolwiek paradoksalnie to brzmi, bezczynność może być czasem rozwiązaniem. Jeśli chodzi o współczucie, działanie jest czasem tak samo ważne jak brak działania. Czasami najlepszym sposobem na znalezienie rozwiązania jest przyjęcie biernej postawy, jak Mahatma Gandhi lub lekarz, który nie przepisuje żadnych leków. Siła współczucia może być wyrażana na różne sposoby, ale zawsze nieuchronnie prowadzi do sukcesu.

Ci, którzy wybierają zasady LUCA, odnoszą sukces w swoich przedsięwzięciach. Współczujący ludzie łączą różnych ludzi, aby wzmocnić każdą osobę indywidualnie. I oni stają się liderami. Kiedy deklarujesz się jako Odpowiedzialny Lider, jesteś silniejszy, a Twój ostateczny sukces jest większy niż suma Twoich osiągnięć, ponieważ dodajesz do tego osiągnięcia innych. Podróż współczucia zaczyna się od prostego stwierdzenia, które potwierdza, kim jesteś: "Jestem współczujący!".